اینجا پای 2 زن در میان است

به گزارش مجله میهن 128، قدمت محله مهرآباد به بیش از صدسال می رسد، روزگاری که تهران به باغ هایش معروف بود تا به برج و باروهای سر به فلک کشیده اش. باغی که در دوره ناصری و پهلوی اول بسیار مورد توجه شاهان و درباریان برای تفریح و خوشگذرانی بود.

اینجا پای 2 زن در میان است

مجله میهن 128- سحر جعفریان: همین امر سبب شد تا کشاورزی و باغداری در آن با پیشرفت قابل توجهی پیش برود. مهرآباد کنونی از شمال به فرودگاه مهرآباد از جنوب به محله شمشیری از شرق به محله فتح از غرب به محله امام زاده عبدالله(ع) متصل می شود. محله ای که ردپای تاریخ را در آن می توان هنوز در نمای بعضی ملک ها و بناهای عمارت گونه و البته خالی از سکنه اش به چشم دید. در این گزارش به تاریخچه محله مهرآباد پرداخته ایم و در گفت وگو با ساکنان قدیمی و شورایاران آن سبب نامگذاری محله را بررسی کرده ایم.

در روزگاران گذشته که تهران جز زمین های کشاورزی، باغ و چند تایی عمارت و خانه کاه گلی چیزی نداشت، در منطقه 9 نیز تعدادی باغ و نهری روان مانند نهر فیروزآباد که از مناطق بالا دست مانند طرشت و کن تا پایین دست یعنی حومه ری جاری بود، جای داشت. باغ هایی پرپشت از درختانی تنومند با بارهایی از میوه سیب، پرتقال و آلو که رهگذران و مسافران را گاه گاه مهمان طعم های خوش و ارگانیک می کرد. سال ها گذشت.

خانه های کاه گلی به تدریج جایشان را به خانه های آجری و زاویه دار دادند و از تعداد درختان کاسته شد. باغ هایی که شهرت گردشگری شان به وقت ییلاق و قشلاق عیان و اشراف زادگان آوازه بود، درگذر روزها و ماه ها، دچار تغییراتی مدرن می شدند. بسیاری از زمین ها و باغ ها وقف شد تا با تبدیل به مکان های مورد نظر و نیاز، در اختیار جمعیتی قرار بگیرند که روز به روز با مهاجرت و زاد و ولد به تعدادشان افزوده می شد.

محمد صولتی، از اعضای شورایاری محله مهرآباد، در این باره می گوید: محله مهرآباد کنونی با مرزهایی از خیابان عبداللهی، خیابان ارداقی، بزرگراه فتح و 45 متری زرند، 910 هزار و 46 مترمربع مساحت دارد. این محله باسابقه ای بیشتر از یک قرن، روستایی کوچک بود که زمین های آباد و در جهت رودخانه کن قرار داشت. تعداد خانوارهای ساکن آن شاید به سختی به تعداد انگشتان دست می رسید. دهه 40 در جریان زمین خواری های سیاسی، زمین ها، املاک و باغ های این حومه در نهایت به عصمت الدوله (مادر معیرالممالک، از درباریان ناصری) رسید. البته روایت زیاد است که این مورد بیشتر نگارش شده است.

  • پیشکش درباری

کریم ملازاده، یکی از کسبه قدیمی محله مهرآباد است که بسیاری از اهالی محله، خواربارفروشی او را یکی از نخستین مغازه های آن حوالی معرفی می کنند. ملازاده از روزهای نخستینی که در این محله ساکن شده بود، می گوید: آن زمانی که من همراه پدر و مادر و خواهرانم به این محله مهاجرت کردیم، تقریباً 5 ساله بودم. خاطرات مبهمی دارم. اینجا بیشتر باغ بود و ما مهمان رعیتی حاج ابوالقاسم بودیم. پدرم روی زمین او کشاورزی می کرد. به مرور توانستیم یک اتاقمان را تبدیل به 2 اتاق کنیم. به یاد دارم که می گفتند مهرآباد از املاک حاج میرزا آقاسی بوده که به ناصرالدین شاه هبه کرده بود. گویا ناصرالدین شاه در یکی از گردش های خود، پا به املاک و باغ های صدراعظم وقت گذاشته بود و حسابی در آنجا کیفور شده بود. میرزا آقاسی نیز به عنوان پیشکش، باغ ها را به شاه هدیه کرد. البته بعضی ها می گویند که گذر ناصرالدین شاه، پس از هدیه دریافت زمین، یکی دوباری بیشتر به آنجا نیفتاد. بعضی می گویند چون باغ ها مهریه مادر نظام الدوله معیر الممالک (عصمت الدوله) شده بود. برای همین اهالی، این باغ ها و محدوده آن را مهرآباد نام گذاشتند. در حقیقت یک محله، مهریه یک بانوی قجری بود.

  • عمارت در میان باغ های مهرآباد

احمد ابریشمی، یکی دیگر از ساکنان قدیمی محله مهرآباد است که از پدربزرگش روایت های بسیاری شنیده بود. ابریشمی می گوید: عمارت 54 ستونی عصمت الدوله، در میانه باغ های مهرآباد جای داشت. باغی که شایعه بود یک باغبان فرانسوی با ساخت استخر 6 ضلعی و درختکاری و گلکاری های منحصربه فرد، آن را آراسته بود. گرمخانه برای پرورش گل و درختان مرکبات، قفس و لانه پرندگان نیز در باغی که این روزها چیزی از آن باقی نمانده، وجود داشت. مهم تر اینکه ناصرالدین شاه در سفر آخر خود به فرنگ، 300 جفت ازنژادهای مختلف کبوتر، خروس، مرغ کاکلی، قناری را به باغ مهرآباد آورد تا سرگرمی های تازه ای برای خود تدارک ببیند. در واقع مهرآباد یکی از نخستین باغ وحش های تهران قدیم محسوب می شد که گاه گاه اشراف زادگان با هدف سرگرمی و شکل های صوری قدم به آن می گذاشتند. روستانشینی و باغداری تقریباً تا اوایل دهه 50 به طول انجامید و پس از آن توسعه شهرسازی به شمایل مدرن، ترکیب باغ مهرآباد را تغییر داد. بخش هایی از آن وقف و بخش های دیگر آن از سوی اشخاص و دولت، تملک شد تا ساخت وسازها با سرعت قابل توجهی پیش برود.

  • وقتی مهری جوان مرگ شد

در رمزگشایی از دلیل نامگذاری محله مهرآباد به 2 روایت می رسیم که هرکدام در جایگاه خود اعتبار و اسنادی دارد. نخست اینکه یکی از درباریان دوره پهلوی اول (نظام السلطنه)، زمین های حاشیه غربی تهران امروز را با هدف ایجاد تفرجگاه خانوادگی خرید و سال ها بعد از آن به سبب فوت دختر نظام السلطنه که مهری نام داشت و علاقه شدید او به زمین ها و باغ های خریداری شده، به مهرآباد شهرت یافت. این روایت از یکی از آخرین کدخداهای ده مهرآباد، پرویز افشار نقل شده است. دلیل دوم که بسیار یاد شده، مهریه بودن این زمین و باغ های بکر و باصفا برای عصمت الدوله، مادر معیرالممالک است. این روایت را می توانیم در بسیاری از کتب معتبر تاریخی بخوانیم.

منبع: همشهری آنلاین
انتشار: 12 مرداد 1399 بروزرسانی: 6 مهر 1399 گردآورنده: mh128.ir شناسه مطلب: 647

به "اینجا پای 2 زن در میان است" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "اینجا پای 2 زن در میان است"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید